Το κύριο χαρακτηριστικό της ηθικής παρενόχλησης είναι η πρόθεση του επιτιθέμενου να βλάψει ή και να εξοντώσει το θύμα. Πολλές φορές για τη συστηματική προσβολή του θύματος επιστρατεύεται η πρόφαση της ανεπαρκούς απόδοσης, ακόμα κι όταν η απόδοση του εργαζόμενου σαμποτάρεται συστηματικά από τον επιτιθέμενο.
Η ηθική παρενόχληση σε όλα τα πλαίσια όπου εμφανίζεται –οικογενειακά, σχολικά και εργασιακά– χαρακτηρίζεται από μια διαστροφική διαδικασία. Ετυμολογικά η λέξη διαστροφή σημαίνει στρέφω, αντιστρέφω, ανατρέπω. Από τον 19ο αιώνα χρησιμοποιείται για να ονοματιστεί η παρέκκλιση των ενστίκτων. Το άτομο που είναι διεστραμμένο χαρακτηρίζεται από αίσθηση μεγαλείου, πιστεύει ότι όλα του οφείλονται, ζηλεύει και εκμεταλλεύεται. Επειδή νιώθει στην πραγματικότητα ότι το ίδιο δεν έχει υπόσταση, ότι είναι κενό, προσκολλάται στο θύμα και το ρουφάει ή αντλεί ικανοποίηση από την εξουδετέρωσή του.
Η ηθική παρενόχληση χαρακτηρίζεται από μία τυπική σειρά πράξεων, λόγων και συμπεριφορών, που στόχο έχουν να βλάψουν την αξιοπιστία, την επαγγελματική ικανότητα, την αυτοπεποίθηση, την ευσυνειδησία και την ακεραιότητα του θύματος. Υπάρχουν διάφοροι βαθμοί σοβαρότητας της έκτασης και έντασης που μπορεί να πάρει η ηθική - επιθετική παρενόχληση. Στην επιθετική παρενόχληση, αυτός ή αυτοί που την κάνουν ( όχι απαραίτητα προϊστάμενοι, αλλά και υφιστάμενοι ή ισόβαθμοι) μπορεί να επιτίθενται προφορικά με συστηματικό τρόπο στο εργαζόμενο θύμα, ασκούν αυθαίρετη κριτική, διαδίδουν αρνητικά σχόλια, αναφέρονται συχνά σε λάθη του θύματος, εκδηλώνουν αδικαιολόγητα έντονο θυμό εναντίον του για σχετικά ασήμαντους λόγους, υποβαθμίζουν ή υποσκάπτουν την ποιότητα του επαγγελματικού του έργου και υπερβάλλουν ή παραποιούν γεγονότα της επαγγελματικής ή ακόμα και της οικογενειακής ζωής του θύματος.
Η διαδικασία μέσα από την οποία χτίζεται η ηθική παρενόχληση περιλαμβάνει τρία στάδια:
1. Το στάδιο της σαγήνης, κατά το οποίο ο θύτης γοητεύει το θύμα και πιθανώς τον περίγυρό τους, πείθοντας ότι είναι κυρίαρχος και ανώτερος.
2. Ακολουθεί η φάση της διαστροφής της επικοινωνίας. Σε αυτή την κατάσταση ο επιτιθέμενος αρνείται την άμεση επικοινωνία, βάζει ανάμεσα στον ίδιο και το θύμα το εμπόδιο της γραφειοκρατίας, πιθανώς επικοινωνεί μόνο με σημειώματα ή μέσω τρίτων. Στο αίτημα του θύματος για εξηγήσεις για την επιθετική και προσβλητική συμπεριφορά απαντά ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, με αποτέλεσμα το θύμα να αμφιβάλλει και να νιώθει ή να φαίνεται τρελό.
3. Κάποια στιγμή, και ίσως με κάποια ασήμαντη αφορμή, ο θύτης περνάει στη φάση της διαστροφικής βίας. Έχοντας παγιδέψει το θύμα, αρχίζει πραγματικά να το προσβάλλει και να το ταπεινώνει, εκφράζοντας έτσι αισθήματα μίσους, τα οποία το θύμα αντιλαμβάνεται αλλά δεν μπορεί να τα αποδείξει. Απέναντι σ’ αυτή τη στάση το θύμα είτε δεν αντιδρά και ενοχοποιείται αναζητώντας τις δικές του ευθύνες είτε αντιδρά έντονα, χωρίς όμως το περιβάλλον να μπορεί να καταλάβει γιατί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το θύμα να θεωρείται κακό και υστερικό. Έτσι, γίνεται ευκολότερο, με τους σχετικούς χειρισμούς του θύτη, να πάρει το ρόλο του εξιλαστήριου θύματος για την κρίση στην οποία μπορεί να βρίσκεται η ομάδα.
Η ηθική παρενόχληση τραυματίζει τις εργασιακές σχέσεις και πλήττει την αξιοπρέπεια του θύματος μέσα στο εργασιακό του χώρο απειλώντας την ασφάλεια της επαγγελματικής του ζωής και μερικές φορές την ασφάλεια της ψυχικής και σωματικής του ακεραιότητας.
Η προσβολή της αξιοπρέπειας είναι μέρος της ηθικής πίεσης – παρενόχλησης, που υφίσταται ο εργαζόμενος και αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα .
Ο διευθυντής μιας επιχείρησης θεωρείται υπεύθυνος για να ανιχνεύσει τα πρώιμα σημάδια του φαινομένου και να μην το αφήσει να διαβρώσει το εργασιακό περιβάλλον.
Η κοινωνική αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της συνδικαλιστικής οργάνωσης είναι αυτή που μπορεί να απομονώσει, να καταγγείλει και να καταπολεμήσει :
• Τα φαινόμενα μαζικού χλευασμού,
• Τις καταστάσεις ατομικής κακομεταχείρισης
• Τις διώξεις εργαζομένων που λειτουργούν με κριτική πρωτοβουλία και γίνονται στόχος κακομεταχείρισης από τους συνάδελφους ή και τους προϊσταμένους τους.
• Τις καταστάσεις προσβλητικού, εκφοβιστικού εργασιακού περιβάλλοντος
ΠΗΓΗ
Η ηθική παρενόχληση σε όλα τα πλαίσια όπου εμφανίζεται –οικογενειακά, σχολικά και εργασιακά– χαρακτηρίζεται από μια διαστροφική διαδικασία. Ετυμολογικά η λέξη διαστροφή σημαίνει στρέφω, αντιστρέφω, ανατρέπω. Από τον 19ο αιώνα χρησιμοποιείται για να ονοματιστεί η παρέκκλιση των ενστίκτων. Το άτομο που είναι διεστραμμένο χαρακτηρίζεται από αίσθηση μεγαλείου, πιστεύει ότι όλα του οφείλονται, ζηλεύει και εκμεταλλεύεται. Επειδή νιώθει στην πραγματικότητα ότι το ίδιο δεν έχει υπόσταση, ότι είναι κενό, προσκολλάται στο θύμα και το ρουφάει ή αντλεί ικανοποίηση από την εξουδετέρωσή του.
Η ηθική παρενόχληση χαρακτηρίζεται από μία τυπική σειρά πράξεων, λόγων και συμπεριφορών, που στόχο έχουν να βλάψουν την αξιοπιστία, την επαγγελματική ικανότητα, την αυτοπεποίθηση, την ευσυνειδησία και την ακεραιότητα του θύματος. Υπάρχουν διάφοροι βαθμοί σοβαρότητας της έκτασης και έντασης που μπορεί να πάρει η ηθική - επιθετική παρενόχληση. Στην επιθετική παρενόχληση, αυτός ή αυτοί που την κάνουν ( όχι απαραίτητα προϊστάμενοι, αλλά και υφιστάμενοι ή ισόβαθμοι) μπορεί να επιτίθενται προφορικά με συστηματικό τρόπο στο εργαζόμενο θύμα, ασκούν αυθαίρετη κριτική, διαδίδουν αρνητικά σχόλια, αναφέρονται συχνά σε λάθη του θύματος, εκδηλώνουν αδικαιολόγητα έντονο θυμό εναντίον του για σχετικά ασήμαντους λόγους, υποβαθμίζουν ή υποσκάπτουν την ποιότητα του επαγγελματικού του έργου και υπερβάλλουν ή παραποιούν γεγονότα της επαγγελματικής ή ακόμα και της οικογενειακής ζωής του θύματος.
Η διαδικασία μέσα από την οποία χτίζεται η ηθική παρενόχληση περιλαμβάνει τρία στάδια:
1. Το στάδιο της σαγήνης, κατά το οποίο ο θύτης γοητεύει το θύμα και πιθανώς τον περίγυρό τους, πείθοντας ότι είναι κυρίαρχος και ανώτερος.
2. Ακολουθεί η φάση της διαστροφής της επικοινωνίας. Σε αυτή την κατάσταση ο επιτιθέμενος αρνείται την άμεση επικοινωνία, βάζει ανάμεσα στον ίδιο και το θύμα το εμπόδιο της γραφειοκρατίας, πιθανώς επικοινωνεί μόνο με σημειώματα ή μέσω τρίτων. Στο αίτημα του θύματος για εξηγήσεις για την επιθετική και προσβλητική συμπεριφορά απαντά ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, με αποτέλεσμα το θύμα να αμφιβάλλει και να νιώθει ή να φαίνεται τρελό.
3. Κάποια στιγμή, και ίσως με κάποια ασήμαντη αφορμή, ο θύτης περνάει στη φάση της διαστροφικής βίας. Έχοντας παγιδέψει το θύμα, αρχίζει πραγματικά να το προσβάλλει και να το ταπεινώνει, εκφράζοντας έτσι αισθήματα μίσους, τα οποία το θύμα αντιλαμβάνεται αλλά δεν μπορεί να τα αποδείξει. Απέναντι σ’ αυτή τη στάση το θύμα είτε δεν αντιδρά και ενοχοποιείται αναζητώντας τις δικές του ευθύνες είτε αντιδρά έντονα, χωρίς όμως το περιβάλλον να μπορεί να καταλάβει γιατί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το θύμα να θεωρείται κακό και υστερικό. Έτσι, γίνεται ευκολότερο, με τους σχετικούς χειρισμούς του θύτη, να πάρει το ρόλο του εξιλαστήριου θύματος για την κρίση στην οποία μπορεί να βρίσκεται η ομάδα.
Η ηθική παρενόχληση τραυματίζει τις εργασιακές σχέσεις και πλήττει την αξιοπρέπεια του θύματος μέσα στο εργασιακό του χώρο απειλώντας την ασφάλεια της επαγγελματικής του ζωής και μερικές φορές την ασφάλεια της ψυχικής και σωματικής του ακεραιότητας.
Η προσβολή της αξιοπρέπειας είναι μέρος της ηθικής πίεσης – παρενόχλησης, που υφίσταται ο εργαζόμενος και αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα .
Ο διευθυντής μιας επιχείρησης θεωρείται υπεύθυνος για να ανιχνεύσει τα πρώιμα σημάδια του φαινομένου και να μην το αφήσει να διαβρώσει το εργασιακό περιβάλλον.
Η κοινωνική αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της συνδικαλιστικής οργάνωσης είναι αυτή που μπορεί να απομονώσει, να καταγγείλει και να καταπολεμήσει :
• Τα φαινόμενα μαζικού χλευασμού,
• Τις καταστάσεις ατομικής κακομεταχείρισης
• Τις διώξεις εργαζομένων που λειτουργούν με κριτική πρωτοβουλία και γίνονται στόχος κακομεταχείρισης από τους συνάδελφους ή και τους προϊσταμένους τους.
• Τις καταστάσεις προσβλητικού, εκφοβιστικού εργασιακού περιβάλλοντος
ΠΗΓΗ
0 comments:
Δημοσίευση σχολίου