Τρίτη, 14 Ιουνίου 2016

Η απασχόληση των οδηγών λεωφορείων ΚΤΕΛ

Τέθηκε ερώτημα αν είναι νόμιμη η απασχόληση των οδηγών λεωφορείων ενταγμένων σε ΚΤΕΛ ΑΕ, ως οδηγών σε λεωφορεία ιδιοκτησίας των εταιριών αυτών..

Η ορθή απάντηση επί του ερωτήματος αυτού έχει ως ακολούθως:

Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (γνωμοδότηση 191/2006), όσο και το ΣτΕ (ΣτΕ 4016/2001, 4127, 4391/1983) έκαναν δεκτό ότι στην περίπτωση των ΚΤΕΛ Α.Ε. της υποπερίπτωσης (ι) του εδ. β της παρ. 2 του άρθρου 3 του Ν. 2963/2001, μεταξύ των ΚΤΕΛ, των ιδιοκτητών των ενταγμένων λεωφορείων και των οδηγών αυτών, δημιουργείται μία ιδιόρρυθμη κατάσταση που διαφέρει από την απλή μορφή της σύμβασης εργασίας με βάση την οποία ο ένας συμβαλλόμενος υποχρεούται να παρέχει την εργασία του στον άλλο, αυτός δε να καταβάλλει την συμφωνηθείσα αμοιβή. Δημιουργείται μία τριπρόσωπη ενοχική σχέση.

Εργοδότης του οδηγού του ενταγμένου στην ΚΤΕΛ ΑΕ λεωφορείου είναι ο ιδιοκτήτης του, ο οποίος προσλαμβάνει το μισθωτό οδηγό, όμως η ΚΤΕΛ ΑΕ τον απασχολεί και ασκεί το διευθυντικό δικαίωμα ιδίω ονόματι και λογαριασμό αυτής χρησιμοποιώντας την εργασία του μισθωτού σε όφελος της εταιρίας. Το λεωφορείο ανήκει στον ιδιοκτήτη του, το εκμεταλλεύεται όμως η ΚΤΕΛ ΑΕ και όχι ο ιδιοκτήτης του που είναι μόνο «εκμισθωτής».

Έτσι λοιπόν ο μεν ιδιοκτήτης του ενταγμένου λεωφορείου ως συμβαλλόμενο μέρος φέρει τις κύριες από τη σύμβαση εργασίας υποχρεώσεις και το δικαίωμα καταγγελίας, αλλά αυτό δεν εμποδίζει τη γένεση και μερικής σχέσης εργασίας μεταξύ του μισθωτού οδηγού και της ΚΤΕΛ ΑΕ. 

Η σχέση αυτή δημιουργείται με την κατάτμηση της αρχικής σχέσης εργασίας. Ειδικότερα επέρχεται κατάτμηση της ιδιότητας του εργοδότη με αποτέλεσμα να έχουμε δύο μερικούς εργοδότες, τον αρχικό και τον μεταγενέστερο, καθένας από τους οποίους φέρει ορισμένες μόνο υποχρεώσεις και γι’ αυτό ονομάζεται μερικός εργοδότης. 

 Πρόκειται για περίπτωση αναγκαστικού δανεισμού μισθωτού, όπου ο μεν ιδιοκτήτης του λεωφορείου είναι ο κύριος εργοδότης, ως προσλαμβάνων και αμείβων τον οδηγό, το δε ΚΤΕΛ είναι ο περαιτέρω εργοδότης ως χρησιμοποιών αυτόν υπό τις διαταγές του.

Με τη διάθεση των υπηρεσιών του οδηγού στο ΚΤΕΛ δεν διακόπτεται η εργασιακή σχέση που υπάρχει με τον εργοδότη του - ιδιοκτήτη του ενταγμένου λεωφορείου, γιατί δεν επέρχεται αλλοίωσή της και δεν καθίσταται εργοδότης ο δανειζόμενος. 

Συνεπώς ο χρόνος του δανεισμού προσμετράται στην υπηρεσία του δανείζοντος εργοδότη στον οποίο αρχικά είχε προσληφθεί ο μισθωτός για κάθε συνέπεια π.χ. κανονική άδεια, αποζημίωση απόλυσης κ.τ.λ., αφού αυτός παραμένει οφειλέτης για το συμβατικό ή νόμιμο μισθό του οδηγού και την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών του μισθού του (βλ ΑΠ 575/2011, 1116/2011, 800/2014).

Συνακόλουθα, οι οδηγοί με σχέση εξαρτημένης εργασίας που οδηγούν λεωφορεία ενταγμένα σε ΚΤΕΛ ΑΕ, καθώς και οι οδηγοί που οδηγούν αυτοπρόσωπα ιδιόκτητα λεωφορεία ενταγμένα σε ΚΤΕΛ ΑΕ, υποχρεούνται, εάν τους ζητηθεί, να εργαστούν ως οδηγοί σε λεωφορεία ιδιοκτησίας του ίδιου του ΚΤΕΛ, εφόσον δεν τελούν σε άδεια ή ανάπαυση και εφόσον δεν εργάστηκαν την ίδια ημέρα στον αρχικό εργοδότη τους ή στο ιδιόκτητο λεωφορείο τους επί οκτάωρο και μέχρι τη συμπλήρωση της νόμιμης ημερήσιας απασχόλησης.

Σε αυτή την περίπτωση ο μισθός τους για την απασχόληση στα λεωφορεία ιδιοκτησίας του ΚΤΕΛ και οι εργοδοτικές εισφορές ΙΚΑ, καταβάλλονται από τον αρχικό εργοδότη τους - ιδιοκτήτη του λεωφορείου, ενώ η αμοιβή τους για πρόσθετη απασχόληση (υπερωρίες, διανυκτερεύσεις κλπ) και οι αντίστοιχες σ’ αυτές ασφαλιστικές εισφορές καταβάλλονται από το ΚΤΕΛ, σύμφωνα με τις διατάξεις της Υ.Α. οικ. 60195/5172/2013 του υφυπουργού Μεταφορών (Βασικοί όροι ανάληψης υπηρεσίας λεωφορείων στις ΚΤΕΛ Α.Ε).

Ειδικά, για τους ιδιοκτήτες - συνιδιοκτήτες οδηγούς λεωφορείων, το ΙΚΑ με το έγγραφό του 475/32/7-10-2003 έκανε δεκτό, ότι αυτοί υπάγονται στην ασφάλιση του Ο.Α.Ε.Ε. είτε όταν εργάζονται στα λεωφορεία τους είτε όταν εργάζονται σε λεωφορεία τρίτων.